Διαδερμική Σπονδυλοδεσία
Η διαδερμική σπονδυλοδεσία είναι ελάχιστα επεμβατική τεχνική σταθεροποίησης της σπονδυλικής στήλης. Οι βίδες και οι ράβδοι τοποθετούνται μέσα από μικρές τομές στο δέρμα, με απεικονιστική καθοδήγηση (ακτινοσκόπηση ή νευροπλοήγηση), χωρίς τη μεγάλη τομή και την αποκόλληση των μυών της πλάτης που απαιτεί η κλασική ανοικτή σπονδυλοδεσία. Για να ενωθούν οι σπόνδυλοι χρησιμοποιείται πάντα και οστικό μόσχευμα ή υποκατάστατο οστού. Όταν τοποθετούνται μόνο βίδες και ράβδοι χωρίς μόσχευμα, για παράδειγμα σε ορισμένα κατάγματα, η επέμβαση είναι διαδερμική σταθεροποίηση και όχι σπονδυλοδεσία.
Σας έχει προταθεί σπονδυλοδεσία ή θέλετε δεύτερη γνώμη; Ο νευροχειρουργός Βασίλειος Βουγιούκας μπορεί να αξιολογήσει τις εξετάσεις σας και να σας εξηγήσει αν η ελάχιστα επεμβατική τεχνική ταιριάζει στην περίπτωσή σας.
Πότε χρειάζεται
Η διαδερμική σπονδυλοδεσία εφαρμόζεται σε:
- αστάθεια της σπονδυλικής στήλης και σπονδυλολίσθηση
- κατάγματα σπονδύλων
- υποτροπιάζουσα δισκοκήλη, όταν συνυπάρχει αστάθεια ή σημαντική εκφύλιση του δίσκου
- όγκους που αποσταθεροποιούν τη σπονδυλική στήλη ή αστάθεια που προκύπτει μετά την αφαίρεσή τους
- ορισμένες λοιμώξεις της σπονδυλικής στήλης
Στις εκφυλιστικές παθήσεις εξετάζεται όταν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται με τη συντηρητική αγωγή, όπως τα φάρμακα και η φυσικοθεραπεία. Όταν υπάρχει νευρολογικό έλλειμμα ή σοβαρή αστάθεια, η απόφαση μπορεί να ληφθεί νωρίτερα. Διαταραχές στην ούρηση ή στις κενώσεις, μούδιασμα στην περιοχή των γεννητικών οργάνων και των γλουτών ή αδυναμία στα πόδια χρειάζονται επείγουσα ιατρική εκτίμηση.
Πότε δεν είναι κατάλληλη
Η διαδερμική τεχνική δεν είναι κατάλληλη για κάθε ασθενή. Για να εφαρμοστεί, το τμήμα της σπονδυλικής στήλης που χρειάζεται σταθεροποίηση πρέπει να είναι προσβάσιμο μέσα από μικρές τομές. Σε ορισμένες περιπτώσεις η ανοικτή επέμβαση είναι ασφαλέστερη ή πιο αποτελεσματική και ορισμένες παθήσεις δεν αντιμετωπίζονται με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές. Η απόφαση παίρνεται μετά από κλινική εξέταση και απεικονιστικό έλεγχο. Πριν από τη σπονδυλοδεσία εξετάζεται πάντα αν αρκεί μια μικρότερη επέμβαση, όπως η μικροδισκεκτομή.
Πώς γίνεται η επέμβαση
Η επέμβαση γίνεται με γενική αναισθησία. Με τη βοήθεια ακτινογραφιών, λεπτά σύρματα-οδηγοί περνούν μέσα από το δέρμα στους σπονδύλους. Πάνω σε αυτά τοποθετούνται διαυχενικές βίδες τιτανίου, οι οποίες συνδέονται με ράβδους που περνούν κάτω από το δέρμα. Όταν χρειάζεται, αφαιρείται ο εκφυλισμένος δίσκος και τοποθετείται διασωματικός κλωβός με οστικό μόσχευμα: ο κλωβός κρατά το ύψος του μεσοσπονδύλιου διαστήματος και το μόσχευμα βοηθά τους σπονδύλους να ενωθούν.
Στο περιστατικό με υποτροπιάζουσα δισκοκήλη Ο4/5, η απώλεια αίματος ήταν 50 ml, η επέμβαση διήρκεσε 90 λεπτά και ο ασθενής έμεινε στο νοσοκομείο μία ημέρα. Σε ασθενή 45 ετών με υποτροπή δισκοκήλης στο Ο4/5 έγινε ελάχιστα επεμβατική δυναμική σπονδυλοδεσία. Η θέση των υλικών ελέγχεται κατά τη διάρκεια της επέμβασης με απεικόνιση. Δείτε επίσης πώς η ενδοχειρουργική αξονική τομογραφία O-arm, σε συνδυασμό με την πλοήγηση, αυξάνει την ακρίβεια.
Πλεονεκτήματα σε σχέση με την ανοικτή σπονδυλοδεσία
Επειδή οι μύες και οι ιστοί τραυματίζονται λιγότερο, η διαδερμική τεχνική συνδέεται με μικρότερη απώλεια αίματος και λιγότερο πόνο μετά το χειρουργείο, άρα και μικρότερη ανάγκη για παυσίπονα. Συνδέεται επίσης με μικρότερες ουλές, μικρότερο κίνδυνο λοίμωξης και ταχύτερη επιστροφή στις δραστηριότητες. Τα πλεονεκτήματα αυτά μετρούν μόνο όταν η τεχνική ταιριάζει στην πάθηση: η επιλογή γίνεται πάντα με βάση την πάθηση και τον ασθενή.
Κίνδυνοι
Όπως κάθε επέμβαση, η διαδερμική σπονδυλοδεσία έχει κινδύνους:
- αιμορραγία, λοίμωξη και θρόμβωση
- βλάβη νεύρων ή αγγείων
- διαρροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού
- λανθασμένη τοποθέτηση των υλικών
- μη επίτευξη της σπονδυλοδεσίας (ψευδάρθρωση)
- ατελής ανακούφιση ή επιστροφή των συμπτωμάτων
- μακροπρόθεσμα, φθορά των γειτονικών επιπέδων, η οποία μπορεί να απαιτήσει νέα επέμβαση
Η απεικονιστική καθοδήγηση βοηθά στην ακριβέστερη τοποθέτηση των βιδών. Σε σπάνιες περιπτώσεις η επέμβαση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί με μικρές τομές και μετατρέπεται σε ανοικτή.
Πόνος μετά την επέμβαση
Κάποιος πόνος και ενόχληση στις τομές είναι αναμενόμενα τις πρώτες ημέρες. Επειδή οι μύες δεν αποκολλώνται, ο πόνος είναι συνήθως μικρότερος από ό,τι μετά από ανοικτή σπονδυλοδεσία και ελέγχεται με φάρμακα, κρύες κομπρέσες και τακτικό περπάτημα. Η ενόχληση συνήθως βελτιώνεται πολύ πριν ολοκληρωθεί η οστική σύντηξη. Ενημερώστε τον χειρουργό σας αν η ενόχληση γίνεται έντονη αντί να υποχωρεί.
Ανάρρωση και χρόνος αποκατάστασης
Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως από μία έως λίγες ημέρες, ανάλογα με την έκταση της επέμβασης. Η κινητοποίηση ξεκινά νωρίς, με περπάτημα, και η δραστηριότητα αυξάνεται σταδιακά. Ενδεικτικά:
- Πρώτες εβδομάδες: αποφεύγονται τα βαριά φορτία, οι σκύψεις και οι κουραστικές δραστηριότητες. Σε ορισμένες περιπτώσεις προτείνεται προσωρινά κηδεμόνας.
- Επιστροφή στη δουλειά: σε εργασίες γραφείου συχνά μέσα σε λίγες εβδομάδες, σε χειρωνακτικές αργότερα.
- Φυσικοθεραπεία: όταν την προτείνει ο χειρουργός, βοηθά στην ενδυνάμωση των μυών και στη σωστή στάση του σώματος.
- Οστική σύντηξη: χρειάζεται αρκετούς μήνες.
Η πλήρης ανάρρωση μπορεί να διαρκέσει από εβδομάδες έως μήνες. Το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο να μην ενωθούν οι σπόνδυλοι (ψευδάρθρωση), γι’ αυτό συνιστάται να διακοπεί, ιδανικά πριν από την επέμβαση. Δείτε επίσης την οσφυϊκή σπονδυλοδεσία, την αυχενική σπονδυλοδεσία και την ελάχιστα επεμβατική νευροχειρουργική.
Αποτελέσματα και ποσοστό επιτυχίας
Η σπονδυλοδεσία έχει τα καλύτερα αποτελέσματα όταν η αιτία των συμπτωμάτων είναι σαφής, όπως στην αστάθεια, στη σπονδυλολίσθηση ή στα κατάγματα. Όταν η αιτία του πόνου στη μέση δεν είναι σαφής, τα αποτελέσματα των μελετών είναι αντικρουόμενα και η σπονδυλοδεσία συχνά δεν βοηθά περισσότερο από τη συντηρητική αγωγή. Ακόμη και όταν η επέμβαση ανακουφίζει τα συμπτώματα, δεν προλαμβάνει μελλοντικό πόνο στη μέση. Γι’ αυτό δεν υπάρχει ένα ποσοστό επιτυχίας που να ισχύει για όλους: το αποτέλεσμα εξαρτάται κυρίως από τη σωστή επιλογή του ασθενούς και της τεχνικής.
- Πανεπιστήμιο FreiburgΕπίκουρος Καθηγητής Νευροχειρουργικής
- Ερρίκος ΝτυνάνΔιευθυντής Ελάχιστα Επεμβατικής Νευροχειρουργικής Εγκεφάλου και Σπονδυλικής Στήλης
- Βαρκελώνη 2017Προεδρία εκπαιδευτικού συνεδρίου ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής σπονδυλικής στήλης
ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΑΤΡΟ
Ο νευροχειρουργός Βασίλειος Βουγιούκας
Ο Βασίλειος Βουγιούκας είναι Επίκουρος Καθηγητής Νευροχειρουργικής του Πανεπιστημίου του Freiburg και Διευθυντής Ελάχιστα Επεμβατικής Νευροχειρουργικής Εγκεφάλου και Σπονδυλικής Στήλης στο Ερρίκος Ντυνάν. Εξειδικεύτηκε στις Πανεπιστημιακές Νευροχειρουργικές Κλινικές του Freiburg και του Βερολίνου. Στην Πανεπιστημιακή Κλινική του Freiburg, ως Επιμελητής Νευροχειρουργός, ήταν υπεύθυνος για την ελάχιστα επεμβατική χειρουργική σπονδυλικής στήλης και κρανίου.
Είναι μέλος της Γερμανικής Εταιρείας Σπονδυλικής Στήλης. Το 2017 είχε την προεδρία εκπαιδευτικού συνεδρίου ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής σπονδυλικής στήλης στη Βαρκελώνη, με θέματα, μεταξύ άλλων, τη διαδερμική τοποθέτηση βιδών με νευροπλοήγηση. Δείτε το πλήρες βιογραφικό.
Προ- και μετεγχειρητικές εικόνες σε ασθενή με υποτροπιάζουσα δισκοκήλη Ο4/5 που αντιμετωπίστηκε με ελάχιστα επεμβατική σπονδυλοδεσία με κλωβό και βίδες
Συχνές ερωτήσεις
Είναι κατάλληλη για όλους;
Όχι. Η επιλογή εξαρτάται από την πάθηση, τον αριθμό των επιπέδων και την ανατομία του ασθενούς, και σε ορισμένες περιπτώσεις η ανοικτή επέμβαση είναι ασφαλέστερη. Ο χειρουργός αποφασίζει μετά από κλινική εξέταση και απεικονιστικό έλεγχο.
Πόσο κοστίζει η διαδερμική σπονδυλοδεσία;
Δεν υπάρχει μία τιμή για όλους. Το κόστος εξαρτάται από τον αριθμό των επιπέδων που σταθεροποιούνται, τα υλικά που χρειάζονται (βίδες, ράβδοι, κλωβός), το νοσοκομείο, τις ημέρες νοσηλείας και την ασφαλιστική σας κάλυψη. Μετά την αξιολόγηση της περίπτωσής σας θα ενημερωθείτε για το κόστος της επέμβασης.
Πονάει μετά τη διαδερμική σπονδυλοδεσία;
Κάποιος πόνος στις τομές είναι αναμενόμενος τις πρώτες ημέρες και ελέγχεται με φάρμακα. Συνήθως είναι μικρότερος από ό,τι μετά από ανοικτή σπονδυλοδεσία, επειδή οι μύες δεν αποκολλώνται.
Ποιες είναι οι παρενέργειες και οι επιπλοκές της σπονδυλοδεσίας;
Τις πρώτες ημέρες είναι αναμενόμενος κάποιος πόνος στις τομές. Οι πιθανές επιπλοκές είναι αιμορραγία, λοίμωξη, θρόμβωση, βλάβη νεύρων ή αγγείων, διαρροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού, λανθασμένη τοποθέτηση των υλικών και μη ένωση των σπονδύλων (ψευδάρθρωση). Μακροπρόθεσμα μπορεί να φθαρούν τα γειτονικά επίπεδα της σπονδυλικής στήλης, κάτι που μπορεί να απαιτήσει νέα επέμβαση.
Πότε μπορώ να επιστρέψω στη δουλειά;
Σε εργασίες γραφείου συχνά μέσα σε λίγες εβδομάδες, ενώ σε χειρωνακτικές εργασίες αργότερα. Τον χρόνο ορίζει ο χειρουργός ανάλογα με την πορεία της ανάρρωσης.
Πόσο καιρό χρειάζεται για να ενωθούν οι σπόνδυλοι;
Η οστική σύντηξη χρειάζεται αρκετούς μήνες, αν και η ενόχληση συνήθως βελτιώνεται πολύ νωρίτερα. Το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο να μην ενωθούν οι σπόνδυλοι (ψευδάρθρωση).
Ποιο είναι το ποσοστό επιτυχίας;
Δεν υπάρχει ένα ποσοστό που να ισχύει για όλους. Τα αποτελέσματα είναι καλύτερα όταν η αιτία των συμπτωμάτων είναι σαφής, όπως η αστάθεια, η σπονδυλολίσθηση ή ένα κάταγμα, και λιγότερο προβλέψιμα όταν ο πόνος στη μέση δεν έχει σαφή αιτία.
Δίνεται ποσοστό αναπηρίας μετά από σπονδυλοδεσία;
Στην Ελλάδα το ποσοστό αναπηρίας το καθορίζουν οι υγειονομικές επιτροπές των ΚΕΠΑ, με βάση τον κανονισμό που ισχύει για τον προσδιορισμό των ποσοστών αναπηρίας. Δεν δίνεται αυτόματα επειδή έγινε σπονδυλοδεσία: η επιτροπή εκτιμά την πάθηση και τα προβλήματα που παραμένουν μετά την επέμβαση, όπως ο πόνος, ο περιορισμός της κίνησης ή τα νευρολογικά ελλείμματα. Για την αίτηση χρειάζονται ενημερωμένες ιατρικές γνωματεύσεις και εξετάσεις.
