Υδροκέφαλος
Ο υδροκέφαλος είναι η συσσώρευση εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) στις κοιλίες του εγκεφάλου, με αποτέλεσμα συνήθως την αύξηση της πίεσης μέσα στο κρανίο. Μπορεί να οφείλεται σε απόφραξη της ροής του υγρού (αποφρακτικός υδροκέφαλος) ή σε διαταραχή της απορρόφησής του (επικοινωνών υδροκέφαλος).
Υπάρχουν 3 βασικοί τύποι υδροκεφάλου: ο συγγενής, που υπάρχει από τη γέννηση, και ο επίκτητος, που εμφανίζεται αργότερα. Ο τρίτος τύπος, ο υδροκέφαλος φυσιολογικής πίεσης, αφορά συνήθως ανθρώπους άνω των 60 ετών.
Η συμπτωματική υδροκεφαλία αντιμετωπίζεται συνήθως με την τοποθέτηση μιας κοιλιοπεριτοναϊκής παροχέτευσης με βαλβίδα. Με αυτό τον τρόπο το εγκεφαλονωτιαίο υγρό μπορεί να παροχετευτεί στον περιτοναϊκό χώρο.
Η ενσωματωμένη βαλβίδα ελέγχει τη ροή του ΕΝΥ ανάλογα με την ενδοκράνια πίεση. Σημαντικός αριθμός ασθενών παρουσιάζει, σε βάθος χρόνου, προβλήματα, όπως λοιμώξεις, απόφραξη και βλάβη βαλβίδας.
Οι επιπλοκές αυτές αντιμετωπίζονται αποκλειστικά με χειρουργικό τρόπο με αποτέλεσμα οι ασθενείς να χειρουργούνται περισσότερες από μία φορά.
Σε συγκεκριμένα περιστατικά αποφρακτικού υδροκέφαλου, η υδροκεφαλία μπορεί να αντιμετωπιστεί με μια ενδοσκοπική 3η κοιλιοστομία. Η επέμβαση χρειάζεται ειδικό εξοπλισμό και εκπαίδευση.
Το ποσοστό επιπλοκών είναι σαφώς μικρότερο από αυτό των κοιλιοπεριτοναϊκών παροχετεύσεων διότι δεν εμφυτεύονται ξένα σώματα.
Συμπτώματα του υδροκεφάλου
Στους ενήλικες ο υδροκέφαλος μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο, ναυτία ή έμετο, θόλωση της όρασης, υπνηλία και δυσκολία στη βάδιση. Στους ηλικιωμένους, ο υδροκέφαλος φυσιολογικής πίεσης εκδηλώνεται συχνά με αστάθεια στο βάδισμα, ακράτεια ούρων και διαταραχές μνήμης.
Ο συνδυασμός διαταραχής στο βάδισμα, ακράτειας ούρων και διαταραχών μνήμης σε μεγαλύτερη ηλικία είναι χαρακτηριστικός του υδροκεφάλου φυσιολογικής πίεσης.
Χωρίς θεραπεία, ο υδροκέφαλος μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο έως και 6 στους 10 ασθενείς.
Βαλβίδα υδροκεφάλου ή ενδοσκοπική κοιλιοστομία
Η βαλβίδα υδροκεφάλου είναι μέρος μιας παροχέτευσης: ένας λεπτός καθετήρας οδηγεί το υγρό από τις κοιλίες του εγκεφάλου στην κοιλιά, όπου απορροφάται, και η βαλβίδα ρυθμίζει πόσο υγρό περνά. Στον αποφρακτικό υδροκέφαλο, η ενδοσκοπική 3η κοιλιοστομία δημιουργεί μια νέα δίοδο για το υγρό χωρίς εμφύτευση ξένου σώματος. Είναι μέρος της ελάχιστα επεμβατικής νευροχειρουργικής. Δείτε επίσης τη χειρουργική εγκεφάλου.
Η τοποθέτηση βαλβίδας γίνεται με γενική αναισθησία και διαρκεί συνήθως 1 έως 2 ώρες. Η ενδοσκοπική κοιλιοστομία διαρκεί περίπου 1 ώρα και έχει μικρότερο κίνδυνο λοίμωξης από τη βαλβίδα.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι ο υδροκέφαλος;
Είναι η συσσώρευση εγκεφαλονωτιαίου υγρού στις κοιλίες του εγκεφάλου, που συνήθως αυξάνει την πίεση μέσα στο κρανίο. Μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία.
Πώς λειτουργεί η βαλβίδα υδροκεφάλου;
Η βαλβίδα είναι μέρος μιας κοιλιοπεριτοναϊκής παροχέτευσης, που οδηγεί το εγκεφαλονωτιαίο υγρό από τον εγκέφαλο στην περιτοναϊκή κοιλότητα. Η βαλβίδα ελέγχει τη ροή του υγρού ανάλογα με την πίεση μέσα στο κρανίο.
Ποια προβλήματα μπορεί να παρουσιάσει μια βαλβίδα;
Σε βάθος χρόνου μπορεί να εμφανιστούν λοίμωξη, απόφραξη ή βλάβη της βαλβίδας, που αντιμετωπίζονται χειρουργικά. Αν επανέλθουν πονοκέφαλος, έμετοι ή υπνηλία σε ασθενή με βαλβίδα, χρειάζεται άμεση εκτίμηση.
Πότε γίνεται ενδοσκοπική 3η κοιλιοστομία;
Σε επιλεγμένα περιστατικά αποφρακτικού υδροκεφάλου. Η επέμβαση γίνεται με ενδοσκόπιο, δεν απαιτεί εμφύτευση ξένου σώματος και έχει λιγότερες επιπλοκές από τις παροχετεύσεις, αλλά χρειάζεται ειδικό εξοπλισμό και εκπαίδευση.
Είναι κληρονομικός ο υδροκέφαλος;
Συνήθως όχι. Ο υδροκέφαλος οφείλεται τις περισσότερες φορές σε αιτίες που δεν κληρονομούνται, όπως αιμορραγία, λοίμωξη, όγκος, κάκωση ή πρόωρος τοκετός. Υπάρχουν σπάνιες συγγενείς μορφές με γενετική βάση, όπως ο φυλοσύνδετος υδροκέφαλος από μεταλλάξεις του γονιδίου L1CAM, που αφορά κυρίως αγόρια. Όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό, βοηθά η γενετική συμβουλευτική.